UN NE İÇİN TEHLİKELİ BİR PATLIYICIDIR?

 

Un niçin çok tehlikeli bir patlayıcıdır?

Tarihte kayda geçen ilk un patlaması 1785 yılında İtalya'da Turiri'de bir ekmek fırınında, bir lambanın un tozunu tutuşturması sonucu oldu.Tarihte kayda geçen ilk un patlaması 1785 yılındaİtalya'da Turiri'de bir ekmek fırınında, bir lambanın un tozunu tutuşturmasısonucu oldu. Ölüme ve fazla zarara yol açmayan bu patlamadan sonra konuunutuldu gitti. Modern günlerimizin başlangıcında, insanlık tarihinin anagıdası ekmeğimizin en önemli girdisi olan unun çok ciddi bir şekilde yanarakpatlayabileceğini kime söyleseniz herhalde şaka kabul eder gülerdi. 1981'deABD'de büyük bir hububat silosu infilak edip, 9 kişi ölüp, 30 kişi deyaralanınca gülmeler durdu. 1988'de hububat bulunan yerlere belirli bir emniyetstandardı getiren kuralların uygulanmasına başlanılmasına rağmen 90'lı yıllardasadece ABD'de undan kaynaklanan ortalama yılda 13 patlama oldu.

Peki nasıl oluyor da un bu kadar tehlikeli bir şekildepatlayabiliyor? Sebebi basit. Çünkü o bir karbonhidrat. Havada toz olarak asılıduran karbonhidratın miktarı, bir metreküpte 50 gramı aşınca herhangi birşekilde tutuşturulduğunda patlar. Un tozları o kadar küçüktür ki, anında yanarve bu yangın diğerlerine zincirleme yayılır. Bu da toz bulutunda, ortama dabağlı olarak, patlayıcı bir güç oluşturur. Benzer durum şeker, puding ve hattaçok ince testere talaşlarında bile oluşabilir.

Bir yangının çıkması için üç şeyin bir arada olmasıgerekir. Hava (içindeki oksijen), yanıcı madde (burada un oluyor) vetutuşturucu. Silolarda insanların çalıştıkları yerlerde tutuşmak için gerekenmetreküpte en az 50 gram un tozu miktarına pek ulaşılamaz. Tabii buradaunutulmaması gereken patlamaya sebep verenin yanıcı maddenin havada asılı durantoz miktarı olduğudur, yoksa yere serilen unda böyle bir tehlike yoktur.

Silolarda tutuşmaya sebep olan şeyler, bilinçsizce yapılanbir kaynak, bir kesme işlemi, sigara, asansörler ve konveyörlerinmekanizmalarından çıkan kıvılcımlar olabilir. Şüphesiz ortamın da çok önemivardır. Patlamanın yarattığı büyük basınç boşalacak yer bulamazsa binayı bileyıkabilir. Açık havada ise patlama olmaz ama yine de tehlikeli bir patlıyıcıdır.